Pul mablagʻlari boʻyicha barcha buxgalteriya yozuvlari

Kassa, hisob-kitob schyoti, plastik kartalar, bank kreditlari va valyuta xaridi — pul mablagʻlari boʻyicha barcha buxgalteriya yozuvlari.

Pul mablagʻlari — buxgalteriya hisobining eng koʻp tekshiriladigan uchastkasi. Bu yerda har bir summa bank koʻchirmasi bilan tasdiqlanadi, shuning uchun xato darhol koʻrinadi. Amalda esa savollar odatda uchta holatda paydo boʻladi: notoʻgʻri oʻtkazilgan yoki yechilgan mablagʻlarni qayerga yozish kerak, kredit boʻyicha foizlarni qachon kapitallashtirish mumkin va valyuta xaridida MB kursi bilan bank kursi oʻrtasidagi farqni qanday aks ettirish kerak.

Quyida pul mablagʻlari boʻyicha barcha yozuvlar 21-son va 22-son BHMS hamda Hisobvaraqlar rejasiga yoʻriqnoma asosida keltirilgan.

1. Asosiy vositalar boʻyicha buxgalteriya yozuvlari
2. Nomoddiy aktivlar boʻyicha buxgalteriya yozuvlari
3. Tovar-moddiy qimmatliklar (TMQ) boʻyicha buxgalteriya yozuvlari
4. Tayyor mahsulot va tovarlar boʻyicha buxgalteriya yozuvlari
5. Pul mablagʻlari boʻyicha buxgalteriya yozuvlari

Quyidagi hollarda kassadan naqd pullar hisob kitob schyotiga oʻtkaziladi:

• naqd pul foydasini topshirish;

• ish haqini deponentlash;

• pul mablagʻlarini hisobdor shaxslardan qaytarish.

Kassadan pul tushganda hisobda quyidagi yozuvni kiriting:

Debet 5110 Kredit 5010

• korxona kassasidan pul hisob-kitob schyotiga topshirildi.

Naqd pulni inkassatsiyaga topshirishda hisobda quyidagi yozuvlarni kiriting:

Debet 5710 Kredit 5010

• inkassatsiyaga naqd pul mablagʻlari topshirilishini aks ettiramiz;

Debet 5110 Kredit 5710

• korxonaning inkassatsiyalangan pul mablagʻlari hisob-kitob schyotiga tushdi.

Deponentlangan ish haqini hisob-kitob schyotiga topshirishda hisobda quyidagi yozuvlarni kiriting:

Debet 6710 Kredit 6720

• deponentlangan ish haqi summasini aks ettiramiz;

Debet 5110 Kredit 5010

• hisob-kitob schyotiga oʻtkazish uchun deponentlangan ish haqini bankka topshirishni aks ettiramiz.

Hisobdor shaxslardan pul mablagʻlarini qaytarishda hisobda quyidagi yozuvlarni kiriting:

Debet 5010 Kredit 4200

• foydalanilmagan avanslar tushishini, hisobdor shaxslar tomonidan kassaga qaytarilishini aks ettiramiz;

Debet 5110 Kredit 5010

• foydalanilmagan avanslar hisobdor shaxslar tomonidan korxona kassasidan hisob-kitob schyotiga topshirildi.

Debet 5110 Kredit 6310 “Xaridorlar va buyurtmachilardan olingan avanslar”

• xaridorlardan va buyurtmachilardan avanslar tushishi aks ettirilgan.

Mahsulotlar, tovarlar, ishlar, xizmatlar ortilganidan keyin olingan avans summalari xaridorlarning qarzlarini kamaytiradi.

Debet 5110 Kredit 4010 “Xaridorlar va buyurtmachilardan olish uchun hisoblar”

• xaridorlar va buyurtmachilardan mahsulot, tovarlar, ishlar, xizmatlarni sotishdan mablagʻlar tushgan. Har bir xaridor va buyurtmachi boʻyicha 6310 va 4010 schyotlar boʻyicha tahliliy hisobni yuritish.

Debet 5110 Kredit 4610 “Taʼsischilarning ustav kapitaliga ulushlari boʻyicha qarzi” — ustav kapitalga ulush sifatida pul kiritilgan.

Ustav kapitalini koʻpaytirish boʻyicha taʼsischilarning ulushlarini 6630 “Ustav kapitalini koʻpaytirish boʻyicha taʼsischilar ulushlari” schyotining debeti boʻyicha yuriting.

Taʼsis hujjatlarida oʻzgartirishlar davlat roʻyxatidan oʻtkazilgunga qadar taʼsischilardan pul ulushlarining kelib tushishini quyidagi yozuv bilan aks ettiring:

Debet 5110 Kredit 6630

• taʼsis hujjatlarida oʻzgartirishlar davlat roʻyxatidan oʻtkazilgunga qadar taʼsischilar pul ulushlari kelib tushishi.

Buxgalteriya hisobida qaytarilishi kerak boʻlgan notoʻgʻri oʻtkazilgan mablagʻlar kelib tushganligini 6960 “Daʼvolar boʻyicha haq toʻlashga schetlar” schyoti korrespondentsiyasida 5110 “Hisob-kitob schetlari” schyotining debeti boʻyicha aks ettiring (21-BHMSning 303-bandi).

Tashkilotning hisob-kitob schyotiga mablagʻlar notoʻgʻri oʻtkazilganda buxgalteriya hisobida quyidagi yozuvni kiriting:

Debet 5110 Kredit 6960

• tashkilotning hisob-kitob schyotiga notoʻgʻri hisoblangan pul mablagʻlari hisobga olindi.

Buxgalteriya hisobida avval hisob-kitob schyotiga notoʻgʻri hisoblangan mablagʻlar qaytarilishi, hisoblanishini quyidagi yozuv bilan aks ettiring:

Debet 6960 Kredit 5110

• avval tashkilot hisob-kitob schyotiga notoʻgʻri hisoblangan pul mablagʻlari hisobdan chiqarildi.

Hisob-kitob schyotiga pul mablagʻlari tushishini aks ettirish boʻyicha buxgalteriya yozuvlari Hisobvaraqlar rejasi yoʻriqnomasida aks ettirilgan.

Ulardan baʼzilari:

Debet 5110 Kredit 4810, 4820

• ijaraga berilgan asosiy vositalar boʻyicha ijarachidan ijara haqi tushishi;

Debet 5110 Kredit 4710

• kreditga tovarlar sotilishidan pul tushishi;

Debet 5110 Kredit 7810, 7820

• banklarning uzoq muddatli kreditlari va qarzlar olindi;

Debet 5110 Kredit 7830, 7840

• vekselga berilgan uzoq muddatli qarz va obligatsiyalar olindi;

Debet 5110 Kredit 4110, 4120

• debitorlik qarzini uzish uchun alohida boʻlinmalar, shoʻʼba va qoʻl ostidagi korxonalardan pul mablagʻlari tushgan;

Debet 5110 Kredit 4310, 4330

• kontrakt bekor qilinishi munosabati bilan avval berilgan avanslar qaytarilishi;

Debet 5110 Kredit 4830, 4840

• foizlar va dividendlar tushdi;

Debet 5110 Kredit 4850

• boshqa korxonalardan royalti tushdi.

Tashkilotning hisob-kitob schyotidan mablagʻlar hisobdan chiqarilishini buxgalteriya hisobida toʻlovning maqsadiga qarab 5110 “Hisob-kitob schyoti” schyotining krediti boʻyicha quyidagi yozuvlar bilan aks ettiring:

Debet 4310-4330 Kredit 5110

• shartnoma boʻyicha avanslarga haq toʻlash uchun hisob-kitob schyotidan pullar hisobdan chiqarildi.

Debet 6010 Kredit 5110

• shartnoma boʻyicha majburiyatlarga haq toʻlash uchun hisob-kitob schyotidan pullar hisobdan chiqarildi.

Byudjetga soliqlar hisoblanishini quyidagi yozuv bilan aks ettiring:

Debet 6400 Kredit 5110

• soliqlarni toʻlash hisobiga pul mablagʻlari oʻtkazildi.

Davlat maqsadli jamgʻarmalariga badallarni toʻlashda hisobda quyidagi yozuvlarni kiriting:

Debet 6500 Kredit 5110

• davlat maqsadli jamgʻarmalariga badallar oʻtkazildi.

Ish haqi, pensiyalar, nafaqalar, safar pullarini toʻlash uchun hisobingizdan naqd pul yechib olsangiz, quyidagi yozuvni kiriting:

Debet 5010 Kredit 5110

• kassaga naqd pullar kirim qilindi.

Xodimlarga ish haqi va hokazolarni toʻlash uchun mablagʻlarni plastik kartalarga hisobdan chiqarilishini quyidagi yozuv bilan aks ettiring:

Debet 5530 Kredit 5110

• ish haqi va hokazolarni toʻlash uchun plastik kartalar schyotiga mablagʻlar oʻtkazildi.

Taʼsischilarga toʻlovlarni buxgalteriya hisobida quyidagi yozuv bilan aks ettiring:

Debet 6610 Kredit 5110

• taʼsischilarga dividendlar oʻtkazildi.

Bank xizmat koʻrsatgani uchun yechib oladigan summalarni quyidagi yozuv bilan aks ettiring:

Debet 9430 Kredit 5110

• hisob-kitob-kassa xizmatlari uchun mablagʻlar hisob-kitob schyotidan yechildi.

Tashkilotlar qaytarishi shart boʻlgan notoʻgʻri yechilgan mablagʻlar buxgalteriya hisobida 4860 “Daʼvolar boʻyicha olinadigan schetlar” schyoti korrespondentsiyasida 5110 “Hisob-kitob schetlari” hisobvaragʻining krediti boʻyicha aks ettiring (21-BHMSning 214-bandi).

Tashkilotning hisob-kitob schyotidan mablagʻlar notoʻgʻri yechilganda buxgalteriya hisobida quyidagi yozuvni kiriting:

Debet 4860 Kredit 5110

• hisob-kitob schyotidan notoʻgʻri yechilgan pul mablagʻlari hisobga olindi.

Buxgalteriya hisobida avval hisob-kitob schyotidan notoʻgʻri yechilgan mablagʻlar qaytarilishini quyidagi yozuv bilan aks ettiring:

Debet 5110 Kredit 4860

• hisob-kitob schyotidan avval notoʻgʻri yechilgan pul mablagʻlari qaytarilishi.

12 oygacha boʻlgan muddatga rasmiylashtirilgan kreditlarni 6810 “Qisqa muddatli bank kreditlari” schyoti krediti va pul mablagʻlarini hisobga olish schetlari debeti boʻyicha, 12 oydan ortiq muddatga rasmiylashtirilgan kreditlarni esa 7810 “Uzoq muddatli bank kreditlari” schyoti krediti boʻyicha aks ettiring. Uzoq muddatli bank kreditlari joriy qiymati oʻtkazilganda 7810 “Uzoq muddatli bank kreditlari” schyoti debetlanadi va tegishli davrda uzish summasiga 6950 “Uzoq muddatli majburiyatlar — joriy qism” schyoti kreditlanadi.

Bank kreditlari boʻyicha operatsiyalar aks etishi:

Agar kredit qaytarilishini taʼminlash sifatida moddiy boyliklar garovi rasmiylashtirilgan boʻlsa, ushbu boyliklarning qiymatiga balansdan tashqari 009 “Majburiyatlar va toʻlovlarni taʼminlash – berilgan” schyoti boʻyicha yozuv kiriting.

Agar kredit taʼminoti sifatida uchinchi shaxsning, boshqa bankning yoki boshqa korxonaning kafilligi rasmiylashtirilgan boʻlsa, olingan kafolatlar summasiga 008 “Majburiyatlar va toʻlovlarni taʼminlash – olingan” balansdan tashqari schyoti boʻyicha yozuv kiriting.

Oʻz muddatida qaytarilmagan kreditlar va ular boʻyicha foizlar alohida hisobga olinadi.

Kredit muddatini uzaytirish bank bilan kelishilgan va tegishli hujjatlar bilan rasmiylashtirilgan boʻlsa, kredit muddati oʻtib ketgan hisoblanmaydi.

Valyuta xarid qilish boʻyicha operatsiyalarni buxgalteriya hisobida soʻmdagi ekvivalentda ular amalga oshirilgan sanadagi MB kursi boʻyicha 22-sonli BHMSga muvofiq aks ettiring.

Bank sotib oladigan valyuta kursi odatda MB kursidan farq qiladi. Agar valyuta MB kursidan yuqori narxda sotib olingan boʻlsa, valyutani sotib olish operatsiyasidan boshqa xarajat kelib chiqadi. Agar u arzonroq boʻlsa, bu boshqa daromaddir.

Xarajatni 9620 “Valyuta kursidagi farqlardan zararlar” schyotida, daromadni esa 9540 “Valyuta kursidagi farqlardan daromadlar” schyotida aks ettiring.

MB kursidan balandroq kursda valyuta xarid qilinganda quyidagi yozuvlarni kiriting:

MB kursidan past kursda valyuta xarid qilishda quyidagi yozuvlarni kiriting:

Chet el valyutasini sotib olish uchun bankka vositachilik haqini toʻlash kerak boʻladi. Buxgalteriya hisobida ushbu summani boshqa operatsion xarajatlar tarkibiga kiriting (Xarajatlar tarkibi toʻgʻrisidagi Nizomning 2.3.12-bandi) va uni 9430 “Boshqa operatsion xarajatlar” hisobvaragʻida aks ettiring (Hisobvaraqlar rejasiga yoʻriqnoma).

Pul mablagʻlari boʻyicha hisobda uchta nuqtani yodda tuting: notoʻgʻri tushgan mablagʻ 6960-schyotda, notoʻgʻri yechilgani esa 4860-schyotda daʼvo sifatida yuritiladi; uzoq muddatli kreditning joriy qismi 6950-schyotga oʻtkaziladi; valyuta xaridida MB kursi va bank kursi oʻrtasidagi farq 9620 yoki 9540-schyotga yoziladi.

Keeping platformasi bir nechta tijorat banki bilan integratsiyalangan — bank operatsiyalari va aylanmalar toʻgʻridan-toʻgʻri tizimda koʻrinadi, koʻchirmalarni qoʻlda kiritish shart emas.

Keeping platformasini 1 oy bepul sinab koʻring va pul oqimlarini bir joyda kuzating.