17-iyuldan mol-mulk va yer solig'i imtiyozlarini olish tartibi o'zgardi | VM 16.07.2026-yildagi 389-son qarori

Endi soliq imtiyozini rasmiylashtirish uchun soliq inspeksiyasiga borish shart emas — butun jarayon onlayn bo'lib, ko'pi bilan 5 ish kunida yakunlanadi.

Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 16-iyuldagi 389-son qarori qabul qilindi va u 2026-yil 17-iyuldan kuchga kirdi. Qaror soliqqa oid davlat xizmatlarini elektron shaklda ko'rsatish qamrovini yanada kengaytirishga qaratilgan bo'lib, unga ko'ra jismoniy shaxslarning mol-mulk va yer solig'i bo'yicha imtiyozlarni olish tartibi to'liq raqamlashtirildi. Bu o'zgarish nafaqat fuqarolar, balki mijozlari va xodimlariga soliq masalalarida maslahat beradigan buxgalterlar uchun ham muhim. Quyida yangi tartibning asosiy jihatlarini ko'rib chiqamiz.

Nima o'zgardi?

Ilgari mol-mulk va yer solig'i bo'yicha imtiyoz olish uchun fuqaro soliq organiga shaxsan murojaat qilishi, imtiyoz huquqini tasdiqlovchi hujjatlarni qog'oz shaklida to'plab topshirishi kerak edi. Bu vaqt talab qiladigan va ortiqcha yurish-turishlarga sabab bo'ladigan jarayon edi.

389-son qarorga ko'ra, 2026-yil 17-iyuldan boshlab bu jarayon ikki yo'nalishda tubdan soddalashtirildi: bir toifadagi fuqarolar uchun imtiyoz umuman murojaatsiz, avtomatik qo'llanadigan bo'ldi, qolganlar uchun esa to'liq onlayn murojaat imkoniyati yaratildi.

Proaktiv imtiyoz: I va II guruh nogironligi bo'lgan shaxslar uchun

Yangi tartibning eng muhim yangiligi — proaktiv yondashuv. I va II guruh nogironligi bo'lgan shaxslarga mol-mulk va yer solig'i bo'yicha imtiyozlar Ijtimoiy himoya milliy agentligi ma'lumotlari asosida avtomatik tarzda qo'llanadi.

Bu amalda quyidagini anglatadi:

• Fuqarodan soliq organiga alohida murojaat qilish talab etilmaydi;
• Nogironlikni tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etish shart emas;
• Davlat organlari o'rtasidagi ma'lumot almashinuvi orqali imtiyoz o'z-o'zidan hisobga olinadi.

Boshqacha aytganda, tizim fuqaroning imtiyoz huquqini o'zi "ko'radi" va qo'llaydi — bu davlat xizmatlaridagi raqamlashtirish siyosatining amaliy natijasidir.

Qolgan imtiyoz egalari uchun: onlayn murojaat

Imtiyoz huquqiga ega bo'lgan boshqa toifadagi fuqarolar soliq inspeksiyasiga bormasdan, ikki kanal orqali onlayn murojaat qilishlari mumkin:

• Elektron soliq xizmatlari portali (soliq to'lovchining shaxsiy kabineti);
• Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali — YaIDXP (my.gov.uz).

Yangi tartibning yana bir qulayligi — ma'lumotlarning avtomatik shakllantirilishi. Murojaat yuborishda JSHSHIR, kadastr raqami, obyekt manzili, maydoni va boshqa asosiy ma'lumotlar tizim tomonidan avtomatik to'ldiriladi. Fuqaroning vazifasi faqat ikki qadamdan iborat: imtiyoz turini tanlash va zarur hujjatlarni PDF shaklida yuklash.

Murojaat qancha vaqtda ko'rib chiqiladi?

Qarorda murojaatni ko'rib chiqishning aniq muddatlari belgilangan:

• Murojaat real vaqt rejimida ro'yxatga olinadi;
• 2 ish kuni ichida tekshiriladi;
• Keyingi 2 ish kunida qaror qabul qilinadi;
• 1 ish kuni ichida natija shaxsiy kabinet yoki YaIDXP orqali yuboriladi.

Demak, butun jarayon ko'pi bilan 5 ish kunida yakunlanadi. Ilgari bunday murojaatlar ancha uzoq muddatda ko'rib chiqilishi mumkin edi — endi esa har bir bosqich uchun qat'iy muddat bor.

Bu buxgalterlar uchun nima uchun muhim?

Garchi ushbu tartib jismoniy shaxslarning soliqlariga tegishli bo'lsa-da, buxgalterlar uchun bir nechta amaliy jihati bor:

• Xodimlarga maslahat. Ko'plab korxonalarda xodimlar soliq masalalarida birinchi navbatda buxgalterga murojaat qiladi. Endi imtiyoz olish tartibi haqida aniq va yangilangan javob berish mumkin: I–II guruh nogironligi bo'lganlar uchun — avtomatik, qolganlar uchun — onlayn murojaat.
• Mulk egasi bo'lgan tadbirkorlar. Yakka tartibdagi tadbirkorlar va biznes egalari o'z shaxsiy mol-mulki va yer uchastkalari bo'yicha imtiyozlarni endi biznes yuritishdan ajralmasdan, onlayn rasmiylashtirishi mumkin.
• Qonunchilikni kuzatish odati. Soliq qonunchiligi tez o'zgaradi — 389-son qaror bunga yana bir misol. O'zgarishlardan o'z vaqtida xabardor bo'lish buxgalterning kasbiy mas'uliyatining bir qismidir.

Xulosa: raqamlashtirish davom etmoqda

389-son qaror soliq ma'muriyatchiligini raqamlashtirish yo'lidagi navbatdagi muhim qadam bo'ldi: imtiyozlar endi yo avtomatik qo'llanadi, yo 5 ish kunida onlayn rasmiylashtiriladi. Bu — davlat xizmatlari fuqaroga emas, ma'lumot fuqaro uchun ishlashi tamoyilining amaliy ifodasidir.

Xuddi shu tamoyil — muntazam yangilanib turadigan soliq imtiyozlari, stavkalar va qoidalarni qo'lda kuzatib borish o'rniga, ularni avtomatik tizimga topshirish — buxgalteriya ishida ham amal qiladi. Kompaniyangizning soliq bo'yicha hisob-kitoblarini o'z vaqtida va xatosiz yuritishni xohlasangiz, Keeping platformasini bepul sinab ko'ring.