Akt sverka nima va nega uni muntazam tuzish kerak

Akt sverka — hamkor bilan o'zaro hisob-kitoblar bo'yicha ikki tomon bir xil raqamga kelganini tasdiqlovchi hujjat. 2026-yildan boshlab u shunchaki odat emas, moliyaviy himoya vositasiga aylandi.

Ko'p tadbirkorlar o'z hisobida hamkor oldida 5 million so'm qarzi borligini o'ylaydi, hamkor esa 8 million deb hisoblaydi. Fikrlar farqi odatda to'lanmagan schyot, noto'g'ri sana yoki ikki marta kiritilgan operatsiyadan kelib chiqadi. Bunday tafovutlarni o'z vaqtida topish uchun solishtirma dalolatnoma — akt sverka ishlatiladi.

Akt sverka nima?

Solishtirma dalolatnoma — ma'lum davr uchun ikki kontragent o'rtasidagi o'zaro hisob-kitoblar holatini ko'rsatuvchi hujjat. Unda davr boshidagi qoldiq, shu davrdagi yuk jo'natishlar, xizmatlar va to'lovlar, davr oxiridagi qoldiq (kim kimga qancha qarzdor) aks etadi. Har ikki tomon o'z buxgalteriya ma'lumotlarini solishtiradi va natijani imzo bilan tasdiqlaydi.

Nega bu muhim?

• Xatolarni erta topasiz. Qayd etilmagan to'lov yoki ikki marta kiritilgan schyot yil oxirigacha kutib qolmaydi.
• Debitor va kreditor qarzlari aniq bo'ladi. Kimdan qancha pul kutayotganingizni va kimga qancha to'lashingiz kerakligini aniq bilasiz.
• Nizolarda dalil bo'ladi. Ikki tomon imzolagan dalolatnoma qarz miqdori bo'yicha kelishuvni tasdiqlaydi.
• Soliq xavfidan himoya qiladi. Quyida batafsil gaplashamiz.

121¹-modda: nega endi akt sverka muhimroq?

Soliq kodeksiga kiritilgan 121¹-moddaga ko'ra, soliq qarzi bor korxonaning debitorlik qarzi miqdorida mablag' uning debitori hisobidan undirilishi mumkin. Soliq organi debitorlik qarzini o'zi ham aniqlashi mumkin. Xabarnoma olgan tomonlar uni olgan kundan boshlab 10 ish kuni ichida tasdiqlashi yoki asoslangan holda rad etishi kerak; javobsiz qoldirilsa, qarz tan olingan hisoblanadi.

Bu holatda sizda hamkor bilan oldindan tuzilgan, imzolangan akt sverka bo'lsa, qarz yo'qligini yoki uning aniq miqdorini tez isbotlay olasiz. Shu sababli doimiy hamkorlar bilan hisob-kitoblarni muntazam solishtirib borish tavsiya etiladi. Qoidaning to'liq mexanizmi haqida alohida yangiligimizda yozganmiz.

Akt sverkani qachon va qanday tuzish kerak?

1. Davriylik. Doimiy hamkorlar bilan har chorak oxirida, kamida yil oxirida; yirik yoki muammoli kontragentlar bilan oyiga bir marta.
2. Davrni belgilang. Odatda chorak, yarim yil yoki yil, shuningdek shartnoma bo'yicha.
3. Ma'lumotlarni yig'ing. Schyot-faktura, dalolatnoma, yuk xatlari va to'lov topshiriqlari bo'yicha qoldiq va aylanmalarni tayyorlang.
4. Hamkorga yuboring. Hujjatni elektron shaklda yuborish vaqtni tejaydi.
5. Farqlarni aniqlang. Tafovut bo'lsa, asosiy hujjatlar bo'yicha sababini toping va tuzatish kiriting.
6. Imzolang. Ikki tomon tasdiqlagandan so'ng hujjatni arxivlang.

Qo'lda tuzishning muammolari

Excelda qo'lda akt sverka tayyorlash vaqt oladi: ma'lumotlarni qayta ko'chirish, formulalarni tekshirish, hamkorga yuborib javob kutish. Kontragentlar soni oshgan sayin xatolar ehtimoli ham ortadi, ayniqsa xabarnoma kelgan paytda 10 ish kunlik muddat ichida shoshilinch tayyorlashga to'g'ri kelganda.

Keeping bilan akt sverka avtomatik

Keeping platformasida hisobotlar, dalolatnomalarni shakllantirish va solishtirish avtomatik bajariladi. Telegram bot orqali kerakli hujjat va ma'lumotlarni bir necha soniyada olish, ERI kaliti bilan mobil qurilmada imzolash mumkin. Hujjatlar Hujjat.uz operatori orqali yuboriladi va qabul qilinadi; oyiga 30 turdagi hujjat almashinuvi bepul. Dashboardda debitor va kreditor qarzdorlik real vaqtda ko'rinib turadi, shuning uchun qarz bo'yicha tafovutni dalolatnomadan oldin ham payqash mumkin.

Xulosa

Akt sverka — oddiy, lekin kam baholanadigan vosita. Uni muntazam tuzish xatolarni kamaytiradi, nizolarni oldini oladi va 121¹-modda kabi yangi qoidalar sharoitida hisobingizni himoya qiladi. Muhimi, uni "kerak bo'lganda" emas, jadval bo'yicha tuzing.

Keeping platformasini hoziroq bepul sinab ko'ring.