2026-yilda kim QQS to'laydi va 6% stavkaga qanday o'tish mumkin

2026-yil 1-iyundan QQS to'lash qoidalari sezilarli o'zgardi — yangi daromad chegarasi va soddalashtirilgan 6% stavka joriy etildi.

O'zbekistonda kichik va o'rta biznes uchun eng dolzarb savollardan biri — qaysi paytda qo'shilgan qiymat solig'i (QQS) to'lovchisiga aylanish kerak. 2026-yil 26-maydagi Prezident Farmoni (№ PF-100) bu masalada bir nechta muhim o'zgarishlarni olib keldi: QQSga o'tish chegarasi ko'tarildi, importchilar uchun majburiyat yumshatildi va tarmoqning bir qismi uchun soddalashtirilgan 6% stavka paydo bo'ldi. Ushbu maqolada kim QQS to'lashi shart, chegara qanday o'zgargani, 6% stavkaga qanday shartlarda o'tish mumkinligini va bularning barchasini qanday tartibli yuritishni ko'rib chiqamiz.

QQSni kimlar to'laydi?

Soliq kodeksining 237-moddasiga ko'ra, QQS to'lovchilariga quyidagilar kiradi: O'zbekiston yuridik shaxslari; yillik realizatsiyadan daromadi 12 000 BHM (bazaviy hisoblash miqdori) dan oshgan yakka tartibdagi tadbirkorlar; QQSni ixtiyoriy tanlagan importchilar, YaTT va o'zini o'zi band qilganlar; O'zbekistonda tovar va xizmat sotayotgan xorijiy kompaniyalar hamda ularning doimiy muassasalari.

Eng katta yangilik — chegaraning o'zgarishi. 2026-yil 1-iyungacha kichik biznes uchun majburiy QQSga o'tish chegarasi 1 milliard so'm edi. Endi u 12 000 BHMga tenglashtirildi. 2026-yildagi BHM (412 000 so'm) hisobida bu taxminan 4,94 milliard so'mni tashkil etadi — ya'ni chegara amalda ancha yuqoriga ko'tarildi va ko'proq korxona aylanma solig'ida qolish imkoniyatiga ega bo'ldi.

Daromaddan qat'i nazar QQS to'laydiganlar

Ba'zi faoliyat turlari daromad hajmidan qat'i nazar QQS to'lashni talab qiladi. Bularga: foydali qazilma qazib oluvchilar; 25 gektar va undan ortiq sug'oriladigan yerga ega qishloq xo'jaligi ishlab chiqaruvchilari; benzin, dizel yoqilg'isi va gaz sotuvchilar; lotereya tashkilotchilari; markazlashtirilgan mablag' hisobidan qurilish olib boruvchilar; alkogol mahsulotlari (shu jumladan pivo) chakana savdo nuqtalari; bozor va savdo majmualari; soliq maslahatchilari, auditorlik tashkilotlari va notijorat tashkilotlari kiradi.

Soddalashtirilgan 6% QQS — kim va qanday o'tadi?

2026-yil 1-iyundan 2030-yil 1-yanvargacha kompaniya va tadbirkorlar QQSni soddalashtirilgan 6% stavkada hisoblash va to'lashga ixtiyoriy o'tish huquqiga ega bo'ldi (PF-100 Farmonining 5-bandi).

6% stavkaga o'tish uchun quyidagi shartlar bajarilishi kerak: asosiy faoliyat turi — savdo, umumiy ovqatlanish yoki xizmat ko'rsatish bo'lishi; korxona yirik soliq to'lovchilar toifasiga kirmasligi; ustav kapitalida davlat ulushi 50% dan oshmasligi.

O'tish tartibi sodda: soliq inspeksiyasiga elektron xabarnoma yuboriladi, va soddalashtirilgan tartib xabarnoma berilgan oydan keyingi oyning 1-sanasidan boshlab qo'llaniladi. Masalan, iyun oyida xabarnoma bergan kompaniya 1-iyuldan 6% stavkani qo'llay boshlaydi.

6% stavkada nima o'zgaradi?

Soddalashtirilgan tartibda barcha realizatsiya aylanmasi, shu jumladan eksport ham, 6% stavkada soliqqa tortiladi. Import bo'yicha stavka esa 12% darajasida saqlanadi. Bunda korxona:

• barcha soliqqa tortiladigan aylanmalar bo'yicha QQSni 6% stavkada to'laydi;
• 12% QQS bo'yicha alohida hisobot topshirmaydi;
• "kiruvchi" QQSni tovar yoki xizmat tannarxiga qo'shadi (zachyotga olish huquqi berilmaydi);
• foyda solig'ini hisoblamaydi — bu rejim ishtirokchilari uchun foyda solig'i stavkasi 0%;
• QQSning bir qismini qaytarib olish huquqiga ega emas.

Muhim jihat: 6% to'lovchidan tovar yoki xizmat sotib olgan xaridorlarga QQSni to'liq hajmda zachyotga olish huquqi saqlanadi. Soddalashtirilgan QQSga o'tishda ilgari zachyotga olingan "kiruvchi" QQSni tovar qoldiqlari bo'yicha tuzatish talab etiladi (Soliq kodeksining 269 va 270-moddalari).

QQS va foyda solig'iga qanday o'tiladi?

O'tish majburiy yoki ixtiyoriy bo'lishi mumkin. Ixtiyoriy o'tishda korxona maxsus ro'yxatga olish uchun ariza topshiradi — rejalashtirilgan oyning boshidan kamida yetti ish kuni oldin. QQS to'lovchisi maqomi ariza berilgan oydan keyingi oyning 1-sanasidan yuzaga keladi.

Majburiy o'tishda esa ariza topshirish shart emas: yillik jami daromad 12 000 BHMdan oshgan zahoti soliq organi korxonani avtomatik ravishda QQS hisobiga qo'yadi va guvohnomani rasmiylashtiradi (byudjet va notijorat tashkilotlari bundan mustasno). Bunda faqat shaxsiy kabinetda guvohnoma paydo bo'lganini va ro'yxatga olingan sanani tekshirish kifoya.

E'tibor bering: 2026-yil 1-iyundan importchilar endi faqat tovar import qilgani uchun avtomatik ravishda umumbelgilangan rejimga o'tmaydi. Ular ixtiyoriy ravishda QQSga o'tishi yoki aylanma solig'ida qolishi mumkin.

QQSni kimlar to'lamaydi?

QQSdan ozod bo'lganlar qatoriga aylanma solig'i to'lovchilari hamda davlat hokimiyati va boshqaruv organlari kiradi (Soliq kodeksining 237-moddasi). Jami daromadi 12 000 BHMdan kam bo'lgan O'zbekiston yuridik shaxslari aylanma solig'ini to'laydi.

QQS hisobini Keeping bilan tartibli yuriting

QQS stavkasi va rejimi o'zgarishi buxgalteriya uchun aniqlik talab qiladi: aylanmani kuzatib borish, o'z vaqtida hisobot topshirish, elektron hisob-fakturalarni to'g'ri rasmiylashtirish. Keeping — RealSoft tomonidan ishlab chiqilgan onlayn buxgalteriya platformasi — aynan shu vazifalarni yengillashtiradi.

Keeping'ning dashboardi daromad va xarajat dinamikasini, pul oqimlarini hamda asosiy moliyaviy ko'rsatkichlarni real vaqtda ko'rsatadi — bu 12 000 BHM chegarasiga yaqinlashayotganingizni o'z vaqtida ilg'ashga yordam beradi. Kalendar bo'limi hisobot muddatlarini eslatib turadi, hisobotlar va dalolatnomalar esa avtomatik shakllantiriladi va solishtiriladi. Telegram bot orqali hujjatlarni bir necha soniyada olish va ularni ERI (elektron raqamli imzo) bilan mobil qurilmada imzolash mumkin. Elektron hujjat aylanmasi Hujjat.uz operatori orqali yuritiladi — oyiga 30 turdagi hujjat almashinuvi bepul.

Ma'lumotlaringiz O'zbekiston hukumat portallari joylashgan, xalqaro Tier-3 standartiga mos serverlarda saqlanadi, tizimga kirish esa majburiy ikki bosqichli autentifikatsiya (2FA) bilan himoyalangan.

Xulosa

2026-yildagi o'zgarishlar ko'p korxona uchun soliq yukini yengillashtirdi: chegara ko'tarildi, importchilar uchun majburiyat yumshadi va savdo, umumiy ovqatlanish hamda xizmat ko'rsatish sohasidagilar 6% stavkaga o'tish imkoniga ega bo'ldi. Eng muhimi — o'z aylanmangizni va soliq maqomingizni aniq nazorat qilib borish.

Agar siz ham QQS va boshqa soliq hisobini xatosiz, o'z vaqtida yuritmoqchi bo'lsangiz, Keeping platformasini bepul sinab ko'ring.